ANALİZ-Sanayi Üretimi Verisi(Akbank) [FNC-NEWS]
- 10.08.2024 18:20
Makro: Sanayi üretimi ikinci çeyrekte talep koşullarındaki zayıflama ve köprü günü etkileriyle kuvvetli daraldı
SÜE haziran ayında yıllık %8,4, mevsimsellikten arındırılmış olarak ise aylık bazda 2,1 daraldı (Grafik 1 ve 2). Geçen yılın haziran ayına göre çalışılan gün sayısının 1 gün fazla olmasının getirdiği takvim etkisi hariç bakıldığında yıllık düşüş %4,7 oldu (Grafik 1). İkinci çeyrekte ise SÜE ilk çeyreğe göre %3,9 geriledi (Grafik 4).
Grafik 1. SÜE (yıllık % değişim)
Grafik 2. SÜE (mevsimsellikten arındırılmış, 2021=100)
Kaynak: TÜİK
Kaynak: TÜİK
Grafik 3. SÜE (mevsimsellikten arındırılmış, aylık % değişim)
Grafik 4. SÜE (mevsimsellikten arındırılmış, çeyreklik % değişim)
Kaynak: TÜİK
Kaynak: TÜİK
İkinci çeyrekte SÜE aylık bazda oldukça yüksek bir oynaklık sergiledi. Önceki iki notumuzda da dikkat çektiğimiz üzere, nisan ve haziran aylarındaki Ramazan ve Kurban bayramlarının 9 güne uzatılması ile oluşan köprü günü etkileri, sanayi üretimini olumsuz etkiledi ve bu dönemde verilerin yorumlanmasını zorlaştırdı. Zira köprü günleri mevsim ve takvim etkilerinden arındırma için kullanılan standart yöntemler tarafından takvim etkisi olarak değerlendirilmediğinden, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriler köprü günü olan aylar ve onu takip eden ilk ayda oynak bir seyir izliyor. Konu hakkında detaylı analizi ?Sanayi Üretiminde Köprü Günü Etkileri? çalışmamızda paylaşmıştık.
Çalışmamızda tahmin ettiğimiz katsayılar ışığında ikinci çeyrekteki köprü günü etkisi hariç SÜE aylık değişimlerini nisan ayı için %5 düşüş yerine %1,8 düşüş, mayıs ayı için %1,8 artış yerine %1,6 düşüş, haziranda ise %2,1 düşüş yerine %1,9 artış olarak tahmin ediyoruz (Grafik 2 ve 3). Beklediğimiz gibi köprü günü hariç değişimler daha az oynaklığa sahipken, mayıs ve haziran ayları için manşet değişimin tersi yönde değer alıyor. Çeyreklik bazda da köprü günü hariç SÜE?deki düşüşün %1,5 ile daha sınırlı olduğunu ve öncü göstergelerdeki yavaşlama sinyalleriyle daha uyumlu olduğunu görüyoruz (Grafik 4).
Köprü günü etkisinin sektörlerin önemli bir kısmında istatistiki olarak anlamlı olması nedeniyle, gerek ana sanayi sınıflamasına (MIGS) gerekse de NACE sınıflamasına göre haziran ayında ve ikinci çeyrekte sektörler geneline yayılan düşüşler gözlemliyoruz (Tablo 1 ve 2). Bu nedenle aylık gelişmelere odaklanmak yerine ikinci çeyrekteki yavaşlamanın sektörel kaynaklarını daha doğru değerlendirmek adına MIGS ve NACE sınıflamasına göre köprü günü etkisinden arındırılmış çeyreklik değişimlere odaklanmakta fayda var (Grafik 5 ve 6).
İmalat sanayi köprü günü etkisi hariç bakıldığında ikinci çeyrekte çeyreklik bazda %1,7 ile SÜE?den bir miktar daha yüksek oranda daraldı. İmalat sanayiinin ana sanayi gruplarına göre kırılımında ise düşüşün sürükleyicilerinin sermaye malları ile ara malları olduğu, dayanıklı tüketim malı üretiminin yataya yakın seyrettiği, dayanıksız tüketim malı üretimindeki düşüşün ise daha ılımlı olduğu görülüyor (Grafik 5).
Grafik 5. Sektörler İtibarıyla Çeyreklik Değişim
(%, mevsimsellikten arındırılmış)
Kaynak: TÜİK, Akbank
NACE sınıflamasına göre imalat sanayinde yavaşlama genele yayılmış durumda. İkinci çeyrekte en belirgin daralan sektörler ise bilgisayar-elektronik-optik aletler (%11,6), ağaç ve mantar (%11,2), diğer ulaşım araçları (%10,3), taşıt (%7,2), temel eczacılık (%5,5) ve gıda (%5,4) olarak öne çıkıyor (Grafik 6). Diğer taraftan, giyim ve tekstil sektörleri köprü günü etkisi haricinde çeyreklik bazda sırasıyla %4,5 ve %2,1 artarak SÜE?ye en yüksek katkıyı vermiş görünüyorlar. Kayıtlı medya, fabrikasyon metal ve deri de sanayi üretimindeki düşüşü sınırlayan diğer sektörler.
Grafik 6. Sektörler İtibarıyla Çeyreklik Değişim
(%, mevsimsellikten arındırılmış, köprü günü hariç Ç2 değişimine göre sıralanmış)
Not: Köprü günü etkisi, etkinin istatistiki olarak anlamlı olmadığı sektörler için 0 olarak alınmıştır.
Kaynak: TÜİK, Akbank
Grafik 6?da dikkat çeken bir diğer bilgi ise tarihsel olarak yüksek oynaklık sergileyen ve genelde ana eğilimi değerlendirirken dışlamayı tercih ettiğimiz bilgisayar-elektronik optik aletler, diğer ulaşım araçları, temel eczacılık ürünleri gibi sektörlerde ikinci çeyrekteki sert düşüşler. Bu sektörlerde köprü günü etkileri de istatistiki olarak anlamlı değil. Bu nedenle, SÜE?nin ikinci çeyrekteki ana eğilimini değerlendirirken bu sektörlerin düşürücü etkisini de göz önüne almak gerekiyor.
Söz konusu üç sektörün SÜE çeyreklik büyümesine, ilk çeyrekte 0,73 puan pozitif, ikinci çeyrekte ise 0,85 puan negatif katkı yaptığını hesaplıyoruz. Dolayısıyla tarihsel oynaklığı yüksek olan sektörler ile köprü günü etkilerini dışladığımızda SÜE çeyreklik değişimi ilk çeyrekteki %2,5 artıştan, ikinci çeyrekte %0,6 düşüşe yavaşlıyor. Bu durum, ilk çeyreğe kıyasla kayda değer bir yavaşlama olduğu değerlendirmemizi değiştirmese de, SÜE ana eğilimindeki yavaşlamanın manşet değerlerin ima ettiğinden daha sınırlı olduğunu ortaya koyuyor.
Öncü göstergeler, imalat sanayi ana eğiliminin talep koşullarındaki zayıflamaya bağlı olarak yavaşlama eğilimini sürdürdüğüne işaret ediyor. Ancak köprü günü etkilerinin temmuz ayı SÜE aylık değişimine yapacağı belirgin katkı ve yüksek oynaklık sergileyen sektörlerde olası toparlanma hem temmuz ayında hem de çeyreklik bazda üçüncü çeyrekte SÜE?nin artacağı bir görünüm ortaya koyabilir. Bu nedenle, önümüzdeki dönemde açıklanacak verileri de söz konusu etkileri göz önüne alan benzer bir yaklaşımla yorumlamaya devam etmemiz gerekiyor.
Tablo 1. Sanayi Üretim Endeksi (Yıllık Yüzde Değişim)
Mar.24
Nis.24
May.24
Haz.24
2023-Ç3
2023-Ç4
2024-Ç1
2024-Ç2
Toplam Sanayi
0,9
-3,5
2,7
-8,4
8,5
2,2
5,4
-2,9
Madencilik ve Taşocakçılığı
8,2
9,4
4,9
4,9
8,8
5,1
9,5
6,2
Kömür ve Linyit Çıkartılması
11,0
20,7
39,3
22,2
-27,2
-27,5
11,0
27,1
Ham Petrol ve Doğal Gaz Çıkarımı
32,2
16,7
19,3
27,8
12,9
10,3
3,9
21,3
Metal Cevherleri Madenciliği
1,6
11,8
-4,0
5,5
33,9
26,5
12,6
3,8
Diğer Madencilik ve Taşocakçılığı
5,8
-0,6
0,1
-14,3
-6,0
-6,2
4,1
-5,1
İmalat Sanayi
0,1
-4,6
2,4
-10,7
8,4
2,4
5,1
-4,1
Gıda Ürünleri İmalatı
3,3
6,1
8,5
-9,4
1,3
9,9
10,3
1,7
İçeceklerin İmalatı
9,6
7,2
4,2
5,9
7,5
-6,3
16,6
5,6
Tütün Ürünleri İmalatı
11,6
-3,9
4,3
-0,2
25,2
8,0
20,4
0,3
Tekstil Ürünleri İmalatı
-3,6
-8,0
1,2
-11,3
-2,5
-5,4
1,3
-5,7
Giyim Eşyaları İmalatı
-14,2
-20,3
-2,3
-16,6
-4,2
-13,1
-12,3
-12,7
Deri ve İlgili Ürünlerin İmalatı
-20,2
-19,8
-7,5
-22,0
1,2
-15,5
-17,4
-16,1
Ağaç ve Mantar Ürünleri İmalatı
-6,1
-13,8
-3,6
-24,3
8,0
7,3
0,3
-13,6
Kağıt ve Kağıt Ürünleri İmalatı
3,8
5,1
7,6
-12,9
3,3
-0,7
6,5
0,0
Kayıtlı Medyanın Basılması ve Çoğaltılması
-11,6
-15,5
-4,6
-9,8
-16,6
-17,3
-7,1
-9,8
Kok Kömürü ve Rafine Edilmiş Petrol Ür.
8,9
12,2
4,1
2,4
-1,3
7,8
12,8
6,0
Kimyasalların ve Kimyasal Ürünlerin İmalatı
1,3
-0,6
6,1
-4,7
-4,8
-1,2
5,8
0,5
Temel Eczacılık Ürünlerinin İmalatı
-1,8
1,9
-4,3
-18,7
22,9
3,8
1,1
-7,2
Kauçuk ve Plastik Ürünlerin İmalatı
-2,8
-8,5
-0,1
-17,2
8,4
0,4
1,1
-8,2
Diğer Metalik Olmayan Mineral Ür.
3,5
-2,6
4,3
-14,6
3,6
-0,8
4,3
-4,3
Ana Metal Sanayii
4,8
5,5
7,2
-5,7
4,1
8,3
10,7
2,3
Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı
-3,2
-11,9
-3,1
-8,4
17,9
5,9
3,1
-7,6
Bilgisayarların, Elektronik ve Optik Ür.
30,3
4,5
-9,2
-22,6
47,6
8,8
0,9
-10,3
Elektrikli Teçhizat İmalatı
3,5
-0,8
9,1
-7,3
12,5
5,5
7,0
0,7
Makine ve Ekipman İmalatı
-7,2
-11,9
-4,2
-16,7
12,9
4,0
-4,3
-10,6
Motorlu Kara Taşıtı İmalatı
-2,1
-10,0
-1,8
-14,0
15,2
8,6
8,8
-8,3
Diğer Ulaşım Araçlarının İmalatı
6,3
-13,4
6,7
3,1
...
Foreks Haber Merkezi ( haber@foreks.com )
Foreks
Metals Market
Montel News
Foreks Twitter
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.
