ANALİZ-Sanayi Üretimi (Akbank) [FNC-NEWS]
- 13.07.2023 06:31
SÜE mayıs ayında yıllık %11,3, mevsimsellikten arındırılmış olarak aylık bazda ise %1,1 arttı (Grafik 1 ve 2). Ramazan Bayramının mayıstan nisana kaymasıyla geçtiğimiz ay yıllık büyümede negatif yönde çalışan takvim etkisi bu ay pozitif yönde çalıştı. Söz konusu takvim etkisinden arındırıldığında SÜE mayıs ayında yıllık bazda %0,2 oranında daraldı (Grafik 1). Diğer taraftan, mayıstaki aylık artışla birlikte, nisan-mayıs ayları ortalaması ilk çeyrek ortalamasının %1,4 üzerinde ve deprem kaynaklı baz etkisiyle birlikte çeyreklik bazda hızlanmaya işaret ediyor (Grafik 3 ve 4). Nisan ve Mayıs aylarında Ramazan Bayramı kaynaklı oynaklığın bir benzerini Haziran-Temmuz aylarında da Kurban Bayramının haziran ayına kayması kaynaklı göreceğimizi not edelim.
Grafik 1. SÜE (yıllık % değişim)
Grafik 2. SÜE (mevsimsellikten arındırılmış)
Kaynak: TÜİK
Kaynak: TÜİK
Grafik 3. SÜE (mevsimsellikten arındırılmış, 2015=100)
Grafik 4. SÜE (mevsimsellikten arındırılmış, çeyreklik % değişim)
*Nisan-Mayıs ayları ortalaması
Kaynak: TÜİK
*Nisan-Mayıs ayları ortalaması
Kaynak: TÜİK
Mevsimsellikten arındırılmış olarak SÜE?de artışın ana sanayi gruplarına göre dayanıksız tüketim malları hariç genele yayıldığı ve en yüksek oranda dayanıklı tüketim mallarında gerçekleştiği görülüyor (Grafik 5-6 ve Tablo 1). Çeyreklik bazda ise ara malı ve dayanıksız tüketim malları yataya yakın seyrederken, sermaye malları güçlü artış eğilimini koruyor. Dayanıklı tüketim mallarındaki artış ise ılımlı düzeyde (Grafik 7-8, Tablo 1)
Grafik 5. SÜE (mevsimsellikten arındırılmış, 2015=100)
Grafik 6. SÜE (mevsimsellikten arındırılmış, 2015=100)
Kaynak: TÜİK
Kaynak: TÜİK
Grafik 7. SÜE (mevsimsellikten arındırılmış, 2015=100)
Grafik 8. SÜE (mevsimsellikten arındırılmış, 2015=100)
*Nisan-Mayıs ayları ortalaması
Kaynak: TÜİK
Kaynak: TÜİK
Geçtiğimiz ayki notta, nisan ayındaki daralmanın ana sektörler geneline yayılmasını bayram aylarında görmeye alışık olduğumuz, köprü günü olarak adlandırılan ve hafta içine denk gelen resmi tatillerin hafta sonuyla birleştirilmesiyle oluşan ilave fiili çalışma günü kayıplarından kaynaklandığını belirtmiştik. Köprü günlerinin, mevsim ve takvim etkilerinden arındırma için kullanılan standart yöntemler tarafından takvim etkisi olarak değerlendirilmemesi, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serilerin köprü günü olan aylar ve onu takip eden ilk ayda oynak bir seyir izlemesine neden oluyor.
Dolayısıyla köprü günü kaynaklı teknik toparlanma nedeniyle mayıs ayında SÜE?de nisan ayındaki düşüşü de telafi edecek şekilde bir aylık artış beklediğimizi raporlamıştık. Gerçekleşme bu beklentiyi doğrular nitelikte olsa da, artışın kuvveti, tahmin ettiğimiz köprü günü etkisinden (1,5 puan) daha zayıf kaldı. Bu durum, ya öncü göstergelerin ima ettiğinin aksine ana eğilimin zayıf seyrettiği ya da köprü günü etkilerinin tahmin ettiğimizden daha zayıf olduğu anlamına geliyor. Bu nedenle, ana eğilime dair değerlendirme yapabilmek için köprü günü etkilerine bağlı oluşan teknik dalgalanmaları dışlamakta fayda var. Bu amaçla nisan ve mayıs aylarındaki birikimli değişime bakacağız.
SÜE nisan-mayıs aylarında birikimli olarak yalnızca %0,2 arttı. Bu artış aylık bazda eğilimin neredeyse yatay seyrettiğine işaret ediyor. Bu durum, depreme rağmen ilk çeyrekte birikimli olarak kaydedilen %1,5?lik artışla kıyaslandığında, sanayi üretiminin önemli ölçüde yavaşladığını gösteriyor. Ayrıca, nisan-mayıs ortalamasının ilk çeyrek ortalamasına kıyasla artmasının nedeninin deprem kaynaklı baz etkisi ile sarkan büyüme etkileri olduğunu ortaya koyuyor. Bu çerçevede, içinde bulunduğumuz dönemde üretimin ana eğilimini değerlendirmek için yalnızca çeyrekten çeyreğe değişimi yorumlamak yanıltıcı.
Ana sektörler itibarıyla en zayıf görünüm %2?lik birikimli düşüş ile dayanıksız tüketim mallarında, en güçlü görünüm ise %1,3 artış ile sermaye mallarında. Dayanıksız tüketim mallarında kayıtlı medya, deri, giyim, temel eczacılık ve diğer imalat sektörleri öne çıkarken, sermaye mallarında diğer ulaşım ve taşıt sürükleyici sektörler oldu (Grafik 9). Bu dönemde tekstil ve ana metal sektörlerinde deprem sonrası toparlanmanın olumlu yansımaları gözlenirken kimyasal ürünler, ağaç-mantar ürünleri ile mineral maddeler gibi ara malı sektörleri zayıf seyrin belirleyicisi diğer sektörler oldu. Yalnız, mineral maddeler içindeki hazır beton ve çimento alt sektörleri bu dönemde artış kaydederek, sektördeki yavaşlamanın diğer alt sektörlerden kaynaklandığına işaret etti. Beton üretimindeki artış ise inşaat faaliyetinin olumlu seyrettiğini gösteriyor. Bu çerçevede, yavaşlamada net bir sektörel ayrışma hikâyesi öne çıkmasa da, giyim, deri, kimyasal ürünler, elektrikli teçhizat, bilgisayar-optik ürünler gibi ihracatçı sektörlerdeki daralmalar, dış talep koşullarındaki (özellikle AB?de imalat sanayiindeki) zayıflama ile TL?deki reel değer kazancıyla gelen rekabetçilik kayıplarının etkilerini yansıtıyor olabilir.
Grafik 9. Sektörlere Göre Üretim Değişimi
(nisan-mayıs birikimli % değişim, mevs. arındırılmış)
Kaynak: TÜİK
Öncü göstergeler, sanayi üretiminde haziranda artış sinyali verse de, Kurban bayramı ile bayram tatilinin 9 güne uzatılmasının neden olduğu köprü günü etkileri SÜE?de manşet verinin hem aylık hem yıllık bazda ana eğilimden daha zayıf olmasına neden olacak.
PMI son üç aydır 51,5 ile yatay seyrederken, sene başından bu yana genişleme bölgesinde.
Reel Kesim Güven Endeksi (m.a.) haziranda aylık 0,6 puan artışla 105,7 seviyesinde gerçekleşti.
Kapasite kullanım oranı (KKO, m.a.) haziranda %76,6 ile tarihsel ortalamalarının hafif üzerinde.
Kurban bayramının 9 güne uzatılmasıyla bayram ile öncesindeki haftasonu arasındaki 1,5 çalışma günü köprü gününe dönüştü. 1 köprü gününün sanayi üretimini yaklaşık 0,8 puan azalttığı tahmin ediliyor.[1] Buradan hareketle, haziran ayında köprü günü kaynaklı 1,2 puanlık etki olması muhtemel.
Bayram nedeniyle olağan takvim etkileri bu sene haziran ayında geçen seneye göre 3 gün daha az çalışıldığını gösteriyor. Bu nedenle ham verideki yıllık artış oranı takvim etkilerinin aleyhte çalışacak olmasıyla yüksek negatif değer alacak.
[1] Bkz. TCMB Enflasyon Raporu 2019-IV, Kutu 4.1.,İktisadi Faaliyet Üzerinde Köprü Günü Etkileri.
[1] Bkz. TCMB Enflasyon Raporu 2019-IV, Kutu 4.1.,İktisadi Faaliyet Üzerinde Köprü Günü Etkileri.
Foreks Haber Merkezi ( haber@foreks.com )
Foreks
Metals Market
Montel News
Foreks Twitter
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.
