İTO Başkanı Avdagiç: Yatırımlara özel, kamu destekli bir finansman paketi ile finansman yükünün yüzde 50'si kamu kaynaklarından karşılanabilir

  • 10.09.2021 10:52

İTO Başkanı Şekib Avdagiç, "Yatırımlara özel, kamu destekli bir
finansman paketi ile finansman yükünün yüzde 50'si kamu
kaynaklarından karşılanabilir. " dedi.

İTO Başkanı Avdagiç, Foreks Haber'e açıklamalarda bulundu.

Avdagiç, yatırımlara özel finansman paketi tekliflerinde yer alan
kredinin işletme sermayeyi için olmayacağını ifade ederek,
"Yatırımlara özel, kamu destekli bir finansman paketi devreye alınıp,
bu ağır finansman yükünün yüzde 50'si kamu kaynaklarından
karşılanabilir" şeklinde konuştu.

Başkan, gençlerin istihdama teşvik edilmesi için yetenekli çalışanlara
makul ücretler ödenmesi görüşünü de tekrarlarken "Merkez Bankası'ndan
beklentimiz enflasyon, faiz ve kur seviyesi arasındaki dengeleri
hassas şekilde gözetmesidir" yorumunda bulundu.

Avdagiç'in Foreks'in sorularına verdiği yanıtlar şöyle:

- Foreks: Türkiye'de artan enflasyon ve faiz, yatırımların önündeki
temel engellerden biri konumunda bulunuyor. Geçen hafta "kamunun
yatırımların finansman maliyetinin bir kısmını üstlenmesi" önerisi
getirdiniz. Bu önerinizi detaylandırabilir misiniz? Kamu bankaları da
bu sürece dahil olmalı mı?

- Avdagiç: Önce şunun altını çizelim: Dünyada hızlanan ticaret
çarkları Türkiye'ye olan talebi net bir şekilde arttırdı. Çünkü dünya
mal ticareti geçen yıla göre yüzde 20 artmış durumda. Biz de ihracatta
tüm zamanların rekorunu kırarak, yıllık bazda 200 milyarı aştık. Bu,
şunu da gösteriyor, ülke olarak talepte bir sıkıntımız bulunmuyor.
Diğer yandan kapasite kullanım oranımız ise 77,1 düzeyine çıktı. Yani
üst sınırda. Son açıklanan büyüme verileri de stoklarda 5 puanlık
azalma olduğunu gösteriyor. Bunun anlamı şudur: Kurulu kapasitemizin
ve stoklarımızın sonuna yaklaşıyoruz. Bir de ihracatımızın yarısını
yaptığımız AB'nin gündeminde sınırda karbon vergisi ve yeşil mutabakat
var. E-ticaret ise pandemi sonrasında artık hiçbir işletmenin kayıtsız
kalamayacağı boyutlara yükseldi.

İşte tüm bu tespitlerimiz bize şunu gösteriyor: Yatırım yapmaktan
başka çaremiz yok. Bir başka ifadeyle hem yeni siparişlere yetişip
tedarikçi pozisyonunu kuvvetlendirmek, hem yeşil mutabakat sürecinde
Avrupa ile ticareti artırıp katma değeri yüksek şekilde devam
ettirmek, hem de e-ticaretle yurtiçinde ve yurt dışında büyüyen
pastadan pay alabilmek için reel sektörün dönüşüm geçirmesi, yeni
yatırımlar yapması kaçınılmaz. Aynı şekilde kapasitesini ve teknolojik
seviyesini yükseltmesi şart. Aksi takdirde orta-uzun vadede rekabet
sıkıntısı çekmemiz mümkün.

Yatırım için ise finansman gerekiyor. Finansman maliyetlerinin de
küresel enflasyon ve dünyada yaklaşmakta olan parasal sıkılaşma süreci
nedeniyle kısa sürede aşağı gelme ihtimali zayıf bulunuyor. Oysa bizim
bu yatırımları geç kalmadan yapmamız gerek. O halde yatırımlara özel,
kamu destekli bir finansman paketi devreye alınıp, bu ağır finansman
yükünün yüzde 50'si kamu kaynaklarından karşılanabilir.
Altını çizmek isterim, bu kredi, işletme sermayesi için
kullanılmamalı. Sadece ve sadece üretim kapasitemizi artıracak ya da
modernize edecek yatırımlara yönelik kullanılmalı. Hatta her yatırıma
da değil, burada hedef belirlenerek orta-yüksek ve yüksek düzeyli
yatırımlar seçilebilir. Green field yatırımları, yeşil mutabakat
çerçevesinde karbon emisyonunu düşürmeye hizmet edecek üretim
tesisleri, yapacağı yatırımla ihracatını artıracağını belgeleyen
işletmeler, e-ticaret altyapısını kurmak isteyen, dijitalleşmek
isteyen firmalar bu krediden yararlansın.

- Foreks: Türkiye'de enflasyon Ağustos ayında yıllık %19,25 ile %19,00
olan gösterge faizin üzerine çıkarak merkez bankasının faiz indirimini
zorlaştırdı. Sizin ve üreticilerin gelecek birkaç aylık dönem için
merkez bankasından beklentileriniz nelerdir?

- Avdagiç: Esasen enflasyon sadece Türkiye gündemini değil, küresel
gündemi de meşgul ediyor ve ileriye dönük beklentileri olumsuz yönde
etkiliyor. Bir başka ifadeyle enflasyon, yerel bir mesele olmanın
ötesinde ithal ettiğimiz bir soruna dönüştü. ABD'de TÜFE %5,5
düzeylerine erişti, Çin'de ÜFE %9'luk oranla neredeyse çift hanelere
ulaşmak üzere. Bizim dikkat etmemiz gereken konu, tüketici enflasyonu
ile üretici enflasyonu arasındaki makastır. Çünkü üretici bunu
kademeli de olsa fiyatlara yansıtmak durumunda kalıyor ve bu da TÜFE
üzerindeki baskıyı ciddi ölçüde artırıyor. Beklentimiz bu makasın
TÜFE'nin ÜFE'ye yaklaşarak kapanması değil, ÜFE'nin düşürülerek
kapanmasıdır.

Burada Merkez Bankası'ndan beklentimiz enflasyon, faiz ve kur seviyesi
arasındaki dengeleri hassas şekilde gözetmesidir. Çünkü bunlardan
birinin ileriye gittiği bir ortamda öngörülebilirlik ve yatırım iştahı
azalıyor. Öngörülebilirlik iş dünyası için çok önemli. Sözgelimi bizim
iş dünyası olarak bir kur hedefimiz yok, volatil olmayan bir kur
düzeyinde biz her halükarda yeni bir denge kurup, işlerimizi
yürütebiliriz. Yeter ki öngörülebilirlik olsun ve yatırımlarımızı
sürdürebileceğimiz faiz düzeyine kavuşalım. Burada eğer faiz düzeyinde
diğer dengelerden ötürü hızlı bir indirim imkanı oluşmuyorsa, az önce
belirttiğim gibi yatırımlara yönelik devlet destekli kredilerin
gündeme alınması büyük fayda getirir. Ayrıca üreticiye bazı vergisel
kolaylıklar sağlanması, işgücü maliyetlerinde, enerji maliyetlerinde
bazı destekler verilmesi ÜFE üzerindeki baskıyı hafifletebilir.

- Foreks: Küresel ölçekte artan emtia ve hammadde fiyatları ile arz
sorunlarının Türkiye'ye etkileri nelerdir? Bu sorunların ne zaman
rahatlayabileceğini düşünüyorsunuz? Kısa vade için bazı alanlarda
ihracata sınırlama gibi tedbirler alınması gerekir mi?

- Avdagiç: Diğer ülkeler için olduğu gibi Türkiye için de hammaddede
küresel boyutta yaşananlar, hem bir tedarik sorunu hem de bir maliyet
sıkıntısıdır. Maalesef küresel hammadde fiyatlarına etki etmek elbette
mümkün değil. Buradaki gidişatı pandeminin seyri belirleyecek.
Burada bazı hammaddelerde ihracatın durdurulup, iç pazara
yönlendirilmesi ve içeride üretimi olmayanlarla ilgili de bazı kritik
ithal hammaddelere ilişkin vergilerin geçici olarak askıya alınması iç
piyasayı rahatlatacaktır.

Nitekim geçen hafta gübre ve çimento konusunda böyle bir düzenlemeye
gidildi. Son dönemde bu kalemlerin fiyatlarında yaşanan iki kat artış
üzerine Ticaret Bakanlığı yayınladığı tebliğ ile çimento ve gübre
ihracatına kısıtlama getirdi. Belli ki dünyada pandemi etkisi geçip
arz-talep dengesi oturana kadar hammadde konusunda bu tarz uygulamalar
ülkelerin kendi ekonomilerini korumak için daha çok gündeme gelecek.

- Foreks: Sanayi sektöründe son dönemde eleman sıkıntıları yaşandığını
belirttiniz. Bir tarafta genç işsizliği yüksek seyrederken diğer
tarafta ise kalifiye eleman sıkıntısı çeken sektörler görüyoruz. Bu
konuda orta vadede hangi adımlar atılmalı?

- Avdagiç: Evet, iş dünyası olarak uzun süredir ara eleman
sıkıntısından bahsediyoruz. Gözlemlerimiz bize bu sıkıntının temelinde
biraz da ücretlendirme, maaş meselesinin yattığını gösteriyor. O
yüzden de Türk iş dünyası nitelikli ara elemana ödediği ücretleri bu
dönemde gözden geçirmek, tekrar değerlendirmek durumunda. Daha açık
söylemek gerekirse, bu seviyedeki yetenekli mavi yakalılarımıza ve
personelimize daha makul ücretler ödemeliyiz. Bu, aynı zamanda
gençlerimizin bu alana olan meylini artıracak, teşvik edecektir.
Hep verdiğim örneği bir daha tekrarlamak isterim: İstanbul'da bir
genç, nasıl ki motorlu kurye olduğunda 7 bin-7 bin 500 lira kazanç
elde ediyor. Bu şartlarda söz gelimi bir CNC operatörünü 4 bin-4 bin
500 liraya çalıştırmayı düşünmeniz çok rasyonel olmaz. Ara eleman
ücretleri makul seviyeye getirilmeli. Ara eleman sıkıntısının
çözümünde bu konunun son derece önemli olduğuna inanıyoruz.
Sorunuzun ikinci kısmına gelince kalifiye eleman sorunun çözmenin
yolu, meslek liseleri ile meslek yüksekokullarının kapasitelerinin
gözden geçirilmesinde ve yeni teknolojilere uygun elemanlar
yetiştirilmesinden geçiyor. Daha açık ifadeyle söylemek gerekirse,
piyasa beklentileri ile eğitim sisteminin çıktılarını eşleştirecek bir
yapıyı hızlı ve etkin bir şekilde hayata geçirmemiz gerekiyor. Yeni
Milli Eğitim Bakanımız bu konuda oldukça deneyimli bir isim olarak
biliyoruz, inanıyoruz ki, yeni bakanımızla birlikte mesleki eğitim
konusunda sonuç odaklı adımlar atılacaktır.

Diğer taraftan üniversite mezunu olup da iş bulamayan ve alternatif
yön arayanların da hızlı eğitimlerle geçerli mesleklere yönlendirmesi
gerekir. Bu gençlere ulaşarak çok hızlı, birtakım ikincil kurslarla
onları mesleğe ve iş hayatına kazandırabiliriz. Üniversite mezunu 6 ay
kursa gidip CNC operatörü, ERP yetkilisi olabilir. Sanayinin ihtiyaç
duyduğu tüm konularda lojistikten bakım işlerine kadar birçok alanda
açık pozisyonlar var. Böylece hem gençlerimizin işsiz kalmasını
önlemiş, hem de reel piyasa gereksinim ve gerçekleriyle örtüşen bir
çözüm üretmiş oluruz.

- Foreks: Türkiye'nin 2021 yılında %8'in üzerinde büyüme
gösterebileceğini değerlendiriyorsunuz. Yatırım, ihracat ve sanayi
temelli sağlıklı büyümeyi sonraki yıllarda da sürdürebilir hale
getirmek için neler yapılması gerekir?

- Avdagiç: Biliyorsunuz, Türkiye 2021 yılının ikinci çeyreğinde çok
ciddi bir oran olan yüzde 21,7'lik büyümeyi yakaladı. İkinci çeyrek
büyümenin kompozisyonuna baktığımızda ise baz etkisiyle ulaşılmış
nominal bir değerden fazlasını görüyoruz. Bir başka ifadeyle %21,7'lik
ikinci çeyrek büyümenin üretim, yatırım ve ihracat kalemlerinden
beslenen reel ve güçlü bir çıkışı ifade ettiğini söyleyebiliriz.
Mesela sanayideki yıllık büyüme yüzde 40,5. Yatırımlardaki büyümenin
itici gücünü ise yıllık yüzde 35,2 ile makine ve teçhizat yatırımları
oluşturuyor. Bu büyüme rakamlarını çok önemsiyoruz. Çünkü bizi
sorunuzda dikkat çektiğiniz, sonraki yıllar için umutlandırıyor. Bir
başka önemli tespit ise şu: Üretim ve yatırımları besleyen ana unsur,
güçlü iç ve dış talep. İç talep yıllık bazda yüzde 22,9, ihracat yüzde
59,9 artış göstermiş durumda. Bu haliyle baktığımızda, net ihracatın
büyümeye katkısı yaklaşık 7 puan, yatırımların katkısı 5,4 puan, iç
talebin katkısı ise 13,7 puan seviyesinde.

Dikkat çeken bir konu da stoklar kaleminin büyümeye katkıda eksi 5
puanlık bir düşüş oluşturması, ki kapasite kullanım oranlarımız da
bunu teyit ediyor zaten yüzde 80'lere yaklaşmış durumdayız. Bu
talebin yüksekliğine, siparişlerin yoğunluğuna işaret ediyor. Geleceğe
dair yatırımcıya güven veren, oldukça pozitif bir veri.

Sorunuzun son kısmına gelince, hem az önce işaret ettiğim gibi üretim
kapasitemizi artırmak için hem de büyümemizi sonraki yıllara aktarmak
için, yatırımlara ağırlık vermemiz gerekiyor. Sağlıklı, istikrarlı,
istihdam sağlayan bir büyüme için üretmek zorundayız. Aslında büyüme
ve yatırım birbirini besleyen iki uç gibidir. Büyüme yani üretim için
yatırım yapmak zorundayız.

Foreks Haber Merkezi ( haber@foreks.com )
http://www.foreks.com
http://twitter.com/ForeksTurkey