ANALİZ-GSYH Verisi(Şekerbank)

• 11.03.2019 15:10

Şekerbank ( http://www.sekerbank.com.tr ) Tarafından Hazırlanan
Analiz:
"2009 yılından bu yana görülen en zayıf yıllık büyüme…
Dr. Elif Girgin Yıldırım / Ecem Akdak
4Ç18 GSYH daralması: %3, Şekerbank ve piyasa beklentisi sırasıyla
%1,5 ve %2,7 yıllık daralma
2018 yılsonu GSYH büyümesi: %2,6
2017 yılsonu GSYH büyümesi: %7,4
4Ç18 daralması 2Ç09'da görülen %6,7'lik daralma sonrasında görülen
en güçlü daralma olmuştur. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış
şekilde GSYH çeyreksel olarak %2,4 daralma göstermiştir. Hatırlanacağı
üzere 3Ç18'de çeyreksel olarak %1,6 daralmıştı. Böylece ard arda iki
çeyrek daralarak teknik resesyona girilmiştir.
Harcamalar tarafı detaylarında TL'de Mart ayı sonunda başlayan
Mayıs itibariyle gittikçe hızlanarak Tem-Eyl18 döneminde zirveye
ulaşan ani ve hızlı değer kaybının tüm makroekonomik göstergeler
üzerindeki olumsuz etkisi 3Ç18 itibariyle görülmeye başlanmıştır. Bu
olumsuz etki ile 1YY18'de yakalanan %6,4 yıllık ortalama büyüme
sonrasında 3Ç18'de GSYH büyümesi %1,8 ile sınırlı kalmıştı.
Eylül ayındaki rekor faiz artırımını takiben Ekim ayının ikinci
haftası ile birlikte politik belirsizliklerin giderilmesi TL'deki kan
kaybını durdurmuş olsa da bu dönem içerisinde yaşanan ciddi
belirsizliğin yatırım ve tüketim iştahında yarattığı tahribatın
etkileri 4Ç18 büyüme verilerinde açıkça görülmektedir. Bu bağlamda
yerleşik hanehalkı tüketiminde görülen %8,9'luk yıllık daralma (manşet
üzerinde 5,4 puan baskı) küresel krizin etkilerinin görülmeye
başlandığı 1Ç09'dan bu yana görülen en güçlü daralmadır. 2009 küresel
krizden ayrı Türkiye özelinde değerlendirdiğimizde de hanehalkı
harcamalarındaki %9'lardaki yıllık daralma 2001 krizinde görülmüştür.
Gayrisafi sabit sermaye oluşumu %12,9 yıllık daralma (3Ç09'dan bu yana
en yüksek seviye) ile manşetten 3,9 puan çalmıştır. Gayrisafi sabit
sermaye oluşumunun alt kırılımlarına baktığımızda reel kesimin
güvenindeki bozulmayı gösterir şekilde makine ve teçhizat talebinde
%25,8 yıllık daralma ve inşaat alt kaleminde yıllık %5,8 daralma
olmuştur. Her iki alt kalemde görülen daralma serinin alt detayının
açıklanmaya başlandığı yıl olan 2010'dan bu yana rekor seviyededir.
Diğer ayrıntılarda 4Ç18'de stok eritiminin bir önceki çeyreğe
göre bir miktar hız kaybettiği ve stok değişimi kaleminin manşetten
2,2 puan eksilttiği görülmektedir. Diğer taraftan, Türkiye'nin büyüme
modeli çerçevesinde TL'deki değer kaybının iç talebi sınırlandırması
ile ithalat talebinde yarattığı baskı 4Ç18'de hızlanarak devam
etmiştir. Böylece, ithalat kalemi %24,4'lük yıllık daralma ile
1Ç09'dan bu yana görülen en güçlü daralmasını kaydetmiştir.
İthalattaki daralmaya karşın TL'deki değer kaybı ile desteklenen
ihracat kalemi yıllık %10,6 büyüme kaydetmiştir. Böylece beklentilere
paralel olarak net dış talep 4Ç18 büyümesine 8,4 puan katkı
sağlamıştır. Bu şimdiye kadar görülen en güçlü net dış talep
katkısıdır. Diğer detaylarda %0,5 yıllık artış ve 0,7 puan katkı ile
devlet nihai tüketim harcamaları ikinci katkı sağlayıcı olmuştur.
Üretim tarafında ise, 4Ç18'de GSYH üzerinde en fazla baskı kuran
kalem %6,4 yıllık daralma ve 1,3 puan ile sanayi olmuştur. Hem yıllık
bazda daralma hem de manşete baskı bazında bakıldığında 2Ç09'dan bu
yana görülen en yüksek değerlerdir. Sonrasında inşaat alt kalemindeki
yıllık bazda daralma hızlanarak devam etmiş ve %8,7'lik daralma (0,6
puan) ile ikinci sırada yer almıştır. Finans ve sigorta faaliyetleri
%16,2'lik rekor yıllık daralma ve 0,6 puan baskı ile üçüncü olmuştur.

Yorum:

3Ç18'de yaşanan TL'deki hızlı değer kaybının etkileri 4Ç18'de de
hissedilmeye devam etmiştir. Böylece, 2018 yılı dördüncü çeyreğinde
Türkiye ekonomisi %3 yıllık daralma ile 2Ç09'da görülen %6,7'lik
daralma sonrasında en sert daralmasını kaydetmiştir. Bu denli yüksek
daralmada yerleşik hanehalkı tüketimi ve gayrisafi sabit sermaye
oluşumu alt kalemlerindeki sırasıyla %8,9 ve %12,9'luk daralmalar
etkili olmuştur. Yılın ikinci yarısı itibariyle hızlı bir şekilde
değer kaybeden TL'nin güven üzerindeki bozucu etkisi ve sonrasında
rekor seviyelere tırmanan enflasyonun hanehalkı tüketimi üzerindeki
etkisi açıkça görülmektedir. Şöyle ki tüketim kalemi 1Ç09'dan bu yana
en sert daralmasını kaydetmiştir. Bu denli yüksek daralmada dayanıklı
ve yarı dayanıklı mallar alt kalemleri etkili olmuştur. Gayrisafi
sabit sermaye oluşumundaki ciddi güç kaybında ise özellikle makine ve
teçhizat yatırımlarının %25,8 ve inşaat yatırımlarındaki %5,8'lik
rekor daralmalar etkili olmuştur. TL'deki değer kaybının olumsuz
etkileriyle yatırım isteğindeki azalmanın 3Ç18'e göre hızlanarak devam
ettiği görülmektedir. Diğer taraftan, beklentilere paralel olarak
TL'deki çok hızlı ve ani kayıpların ithalat tarafında baskı
oluşturmasına karşın ihracat üzerindeki gecikmeli olumlu etki ile
birlikte net dış talebin katkısı 8,4 puan ile rekor seviyede
gerçekleşmiştir.
Özetle, 4Ç18 büyümesindeki alt detay rakamlar ya 2008-2009
dönemindeki daralma seviyelerine dönmüş ya da küresel krizi
seviyelerinde görülen rakamları bile geçerek rekor daralmalar
kaydetmiştir. Tüm yıl büyümesine bakıldığında ise Yeni Ekonomik
Program (YEP) tahmini olan %3,8'in gerisinde %2,6 seviyesinde
gerçekleşmiştir. Bu büyüme 2009 yılındaki %4,7'lik daralma sonrası
görülen en zayıf büyüme olmuştur. 4Ç17'den gelen güçlü baz etkisini
gözardı etmesek de 4Ç18 verilerindeki zayıflık çoğunlukla TL'deki ani
ve hızlı değer kaybının iktisadi faaliyeti özellikle güven kanalıyla
ciddi şekilde oluşturduğu baskının devam ettiğini göstermektedir.
1Ç19'e ilişkin olarak küresel tarafta gelişmekte olan ülkeleri
destekleyen havanın yanı sıra yurtiçinde kredi büyümesi ve ithalat
talebinde hafif bir toparlanma olsa da reel sektörün öncü
göstergelerinden olan güven endekslerinde iyileşmeye ilişkin herhangi
bir işaret görülmemektedir. Bu göstergeler ışığında ekonomideki
dengelenme sürecinin en azından 2019 yılı ilk yarısında hakim olmaya
devam edeceğini düşünüyoruz. Bu bağlamda, 2019 için GSYH büyüme
tahminimiz ise şu an için YEP öngörüsü olan %2,3'ün hafif altında %2
seviyesindedir."

******

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeler yatırım
danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti,
aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen
bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı
sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve
tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine
dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk getiri
tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer
alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize
uygun sonuçlar doğurmayabilir.

*******

Foreks Haber Merkezi ( haber@foreks.com )
http://www.foreks.com
http://twitter.com/ForeksTurkey