2018 yılında halka açık şirketlerde kadın yönetim kurulu üyesi oranı arttı

  • 28.11.2018 12:24

Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu tarafından 6.sı
düzenlenen Türkiye Kadın Direktörler Konferansı, 27 Kasım 2018, Salı
günü “Yönetim Kurullarında ve İşte Dönüşüm” başlığıyla, Zorlu Holding
ve Zorlu PSM’nin sponsorluğunda gerçekleşti.
Türkiye’de Yönetim Kurullarında Kadın 2018 Raporu’nun sunulduğu
konferansta, “Kadınlarla Güçlendirilmiş Yönetim Kurulu” ödülleri
sahiplerini buldu. Doğuş Otomotiv, Ford Otomotiv, Tat Gıda, TAV
Havalimanları Holding ve Tekfen Holding ödül alan kurumlar oldu.
Rapor sonuçlarına göre
Kadın yönetim kurulu üyesi oranı 2017 yılındaki düşüşten sonra
tekrar iyileşmeye başlayarak %15,2’ye yükseldi.
2018 yılında yönetim kurullarının tamamı erkeklerden oluşan
şirketlerin oranı ilk defa %40’ın altına düştü.
2012’den itibaren kadın üyeler arasında şirketin hâkim pay sahibi
ailelerin üyeleri giderek azalırken profesyonel kadın oranı arttı. Cam
tavanı kırarak yönetim kurullarına seçilen 230 kadın BIST şirketleri
yönetim kurulu üyeliklerinin %8,3’ünü oluşturdu.
Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu’nun düzenlediği
Türkiye Kadın Direktörler Konferansı serisinin altıncısı 27 Kasım
2018, Salı günü Zorlu Holding ve Zorlu PSM’nin sponsorluğunda Zorlu
PSM’de gerçekleşti.
Bu yıl “Yönetim Kurullarında ve İşte Dönüşüm” temasıyla düzenlenen
konferansın açış konuşmasını Sabancı Üniversitesi Rektör Yardımcısı
Prof. Dr. Şirin Tekinay yaptı.
Şirin Tekinay konuşmasında “Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir
Kalkınma Hedefleri’nden birinin Cinsiyet Eşitliği olduğunu göz önüne
alarak iş gücündeki kadın katılımını sağlamanın yolu, üst yönetimde,
karar merciinde kadınların olmasından geçiyor" dedi.
AFFECT (American Female Finance Committee of the American Finance
Association – Amerikan Finans Birliği Kadın Finans Komitesi) Başkanı
ve University of Oxford, Saïd Business School Öğretim Üyesi Renee
Adams ana tema konuşmacısı oldu.
Renee Adams konuşmasında yönetim kurullarında cinsiyet eşitliği
politikalarını ele aldı. Cinsiyet eşitliği politikaları ile ilgili
akademik araştırmaların yeterli olmadığına değinen Adams daha fazla
akademik araştırma yapılması gerektiğinin altını çizdi.
Renee Adams “Kadınların yönetim kurullarındaki temsiliyeti çoğu
insanın düşündüğünün aksine çok düşük. Kadınların yönetim
kurullarındaki temsiliyeti ülkeden ülkeye de büyük farklılıklar
gösteriyor. Bu sorun sadece iş dünyası ile ilgili değil, bu ülkeler
düzeyindeki faktörlerle ilgili” dedi.
Konuşmasında kendi araştırması hakkında bilgi veren Adams, 16
Avrupa Birliği ülkesi, ABD, Birleşik Krallık ve Japonya
karşılaştırmasını aktardı. Ülke düzeyindeki faktörlerin önemine
değinen Adams, “Ülkeler genelinde cinsiyet eşitliği, kültür ve kotalar
önemlidir” diyerek devam etti.
Adams konuşmasını sonlandırırken, “Yönetim kurullarındaki
çeşitliliğin daha iyi ölçülmesi gerekiyor. Potansiyel politika
hedeflerinin daha açık olması gerekiyor. Kotalar tek başlarına yeterli
değil. İş dünyasının politika yapıcılarla işbirliği yapması gerekiyor”
dedi.
Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu Direktörü Melsa
Ararat “Türkiye’de Yönetim Kurullarında Kadın 2018” raporunu sundu.
Melsa Ararat “Dünyada ve Türkiye’de yönetim kurullarında kadın
oranında gözlemlenen artışlar yeterli değil. Daha önemlisi şirketlerin
tepe yönetiminde kadın oranı ve kadın CEO oranı çok düşük kalmaya
devam ediyor. Türkiye’de aileleri temsil eden kadın CEO’lar hariç
tutulursa profesyonel kadın CEO oranının sadece yüzde 2 olduğu
görülür. Bu tablonun önemli sebeplerinden birisi toplumun kadınlardan
bekledikleri ile mevcut iş ortamının gereklerinin uyuşmaması.
Katılımcı ve kapsayıcı bir ekonomi kadınların ücretsiz emeği üzerine
kurulamaz. Bu sene yönetim kurullarına seçilen 421 kadını kutluyor,
şirketlerinde her aşamada kadınların kalıcı olarak dengeli temsilini
sağlayacak politikaların benimsenmesi için harekete geçmelerini ve
toplumun diğer kurumlarına örnek olmalarını diliyorum” dedi.
Rapor sunumunun ardından Çok Katmanlı Çeşitlilik ve Yönetim
Kurullarının Etkinliği başlıklı panele geçildi. White & Case Türkiye
Kurucu Ortağı Aslı Başgöz’ün yönetimindeki panelde International
Paper Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Ahmet C. Dördüncü, Zorlu Enerji ve
Vestel Yönetim Kurulu Üyesi Ayşegül İldeniz, ENI Bağımsız Yönetim
Kurulu Üyesi Karina Litvack, Ford Otomotiv Yönetim Kurulu Üyesi Lisa
Katharine King ve Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Üyesi Niki Beattie yer
aldı.
Ahmet Cemal Dördüncü “Son 2 yıldır başkanlığını yürütmekte olduğum
Yüzde 30 Kulüp olarak hedefimiz 2025 yılına kadar Borsa İstanbul’da
işlem göre şirketlerin yönetim kurullarında kadın üye oranını yüzde
30’a çıkarmak. Bu yıl rakamların yükselmesi son derece olumlu bir
gelişme olmasına rağmen maalesef yeterli değil. Kadınların yönetim
kurullarında temsili için kamu, özel sektör ve STK’ların birlikte
çalışması gerekiyor. Şu an bizde tavsiye niteliğinde olan kadın üye
kotasını zorunlu hale getirmek önemli bir fark yaratacaktır. Aynı
şekilde iş dünyasının da bu konuya ilişkin daha somut adımlar atması
lazım. Kadınların hayata daha katılımcı olduğu ülkelerin ekonomik
anlamda da daha gelişmiş olmasının tesadüf olmadığını hepimizin
görmesi gerekiyor.” dedi.
Ayşegül İldeniz çeşitliliğin yönetim kurullarına farklı bakış
açıları kazandırdığını söyledi. İldeniz “Gücün, paranın ve bilginin
demokratikleştiği bir dünyada yaşıyoruz. Müşterimiz kim? diye
baktığımızda her insanın hikayesinin birbirlerinden farklı olduğunu
görüyoruz. Temel sorun bu farklı insanları yönetim kurulunda da temsil
etmek ve orada buluşturmak. Yönetim kurulu kültürü günden güne
değişiyor eski iş yapma modelleri artık işe yaramıyor. Bunu aşmanın
tek yolu farklılıkları olan insanları bir araya getirmek. Çeşitlilik
için de farklı adaylara eşit şartlar ve olanaklar tanınmalı. Sadece
yönetim kurullarında değil tüm kademelerde, yönetimde eşitliği
benimsemeliyiz. Yetenek yönetimi üzerinden, eşit fırsatlar
sunmalıyız.” dedi.
Karina Litvack kurumsal sürdürülebilirlik için çeşitliliğin
önemine değindi.
Lisa Katharine King kendi şirketinin yönetim kurulunun ortaklıktan
dolayı doğal olarak çeşitliliğe sahip olduğunu söyledi. İki ortağın
farklı bakış açıları ve düşünce sistemlerini beraberinde getirdiğini
sözlerine ekledi. King, kadınların şirket içinde yükselmesinin önemine
değindi. Kadınların şirket içinde yukarıya çıkmasını sağlayan yolun
oluşturulması gerektiğini belirtti.
Niki Beattie, çeşitliliğin yönetim kurullarına uluslararası bakış
açısı getirdiğini söyledi. Farklı ülkelerde yönetim kurulu üyeliği
yaptığını belirten Beattie, ülke düzeyinde faktörlerin farklılıklarına
değindi. Beattie, kadınların iş gücüne katılımının önemine vurgu yaptı.
Konferansın sonunda, “Kadınlarla Güçlendirilmiş Yönetim Kurulu”
ödülleri de Sabancı Üniversitesi Rektör Yardımcısı Şirin Tekinay’ın
katılımıyla sahiplerini buldu. Ford Otomotiv ve TAV Havalimanları
yönetim kurullarındaki kadın sayısını en çok artıran şirketler olarak
Özel Ödül’e layık görüldüler. Ford Otomotiv adına Yönetim Kurulu Üyesi
Lisa Katharine King ve TAV Havalimanları adına CFO Burcu Geriş
ödüllerini teslim aldılar.
Kadınlarla Güçlendirilmiş Yönetim Kurulları Endeksi’nde sırasıyla
Doğuş Otomotiv, Tat Gıda ve Tekfen Holding ilk üçte yer aldı.Doğuş
Otomotiv adına Strateji Grup Başkanı Özlem Denizmen, Tat Gıda adına
CEO Arzu Aslan Kesimer ve Tekfen Holding adına Yönetim Kurulu Başkanı
Murat Gigin teslim aldılar.

Türkiye’de Yönetim Kurullarında Kadın 2018 Raporu

Sabancı Üniversitesi, Kurumsal Yönetim Forumu 2012 yılından beri
yönetim kurulları ile ilgili verileri toplamakta ve raporlamakta.
Yönetim kurulunda yer alan direktörler, profesyonel ve kontrol eden
ailelerle ilişkili olarak sınıflandırılıyor. Bu sınıflandırma ile
profesyonel kadınların cam tavan etkisini kırabilme olasılığının takip
edilmesi amaçlanıyor.
2018 raporu, BIST şirketlerinin yönetim kurulları açısından
cinsiyet eşitliği konusunda mevcut durumunu ve projenin başladığı 2012
yılından beri seyreden altı yıllık eğilimi ortaya koyuyor.
Raporda BIST’e kayıtlı 403 şirket üzerinde yapılan çalışma
aktarıldı.

Öne Çıkan Bulgular

2018 yılında BIST’e kayıtlı şirket sayısı 403 oldu.2018 yılına
yapılan pay sahipleri genel kurullarında 403 şirketin yönetim
kurullarına 2768 direktör atandı. Bu direktörlerin 817’si şirketler
tarafından bağımsız yönetim kurulu üyesi olarak beyan edildi.
Bağımsızların oranı son yıllardan farklılık göstermeyerek yaklaşık
olarak yasaların öngördüğü oran olan %30’da kaldı.
Tüm BIST şirketleri içinde 159 şirket, BIST-100 içinde 34 şirket
hala tamamı erkeklerden oluşan kurullar tarafından yönetiliyor.
2012-2018 yılları arasında yönetim kurullarında en az bir kadın üyesi
olan şirketlerin oranında yavaş ama olumlu bir değişim gerçekleşti,
2018 yılında yönetim kurularının tamamı erkek olan şirketlerin oranı
ilk defa yüzde 40’ın altına düştü.
2017’de BIST yönetim kurullarına 421 kadın üye seçildi. 2018
yılında BIST yönetim kurullarına seçilen 421 kadın üyeden 222’si (%53)
icracı olmayan ancak bağımsız olmayan üye, 131’i (%31) bağımsız üye ve
sadece 68’i (%16) icracı üye oldu.
2018 yılında BIST Yönetim Kurullarında yer alan kadınların oranı
%13,9’dan %15,2’ye çıkarak %9,4 oranında arttı. BIST-100
şirketlerindeki artış oranı ise %7,6 ile geriden geldi. Yine de bu
artış oranları 2012’den bu yana kaydedilen en yüksek artış oranları
oldu.
Yüzde 30 Kulübü Türkiye kampanyası BIST-100 şirketlerine
odaklanmış ve bağımsız üyelerin seçiminde kadınlara ağırlık
verilmesini önermişti. Bu odaklanmanın sonucunda BIST-100
şirketlerinde bağımsızlar arasında kadın üye oranı %8,4’ten %16,6’ya
çıkarak %98 oranında arttı. Bu artış tüm BİST şirketleri için %32,2
oldu.
2012’den itibaren kadın üyeler arasında şirketin hâkim pay sahibi
ailelerin üyeleri giderek azalırken profesyonel kadın oranı arttı.
2018’de 421 kadının %45,6’sı hâkim pay sahibi ailelerin üyeleri
arasından seçildi. Cam tavanı kırarak yönetim kurullarına seçilen 230
kadın BIST şirketleri yönetim kurulu üyeliklerinin sadece %8,3’ünü
oluşturdu. Bu oran 2012’deki %5,1 oranına kıyasla %63 artışa karşılık
gelmekte.
SPK’nın önerdiği minimum kadın üye oranı olan %25’i yakalayan 105
şirket tüm şirketlerin sadece %26’sı.
En az 3 kadın üyesi olan 42 şirket tüm şirketlerin sadece
%10,4’ünü oluşturdu. 361 şirket henüz toplumsal cinsiyet
çeşitliliğinin etkin fayda sağlayacağı bu eşiği aşabilmiş değil.
Sonuç olarak kadın üye oranlarındaki artış başlangıç oranı çok
düşük olduğu için tatmin edici değil.İcracı kadın üye oranlarındaki
azalma ise altyapısal sorunlara işaret etmekte.
BIST-100 şirketlerindeki bağımsızlar arasında kadın üye oranındaki
artış hedef koymanın, odaklanmanın ve akran baskısının işe yaradığını
göstermekte.

Foreks Haber Merkezi ( haber@foreks.com )
http://www.foreks.com
http://twitter.com/ForeksTurkey